Jump to content
Sign in to follow this  
anbinh4u

Về ca từ (lời) của bài hát

Recommended Posts

Trong thể loại ca khúc, ca từ có lẽ chiếm vị trí khá quan trọng. Thường người nghe nhạc, đều chú ý ca từ. Một trong những nhạc sĩ có ca từ nhiều ẩn dụ là Trịnh Công Sơn.

Những nhạc sĩ kỳ cựu như Phạm Duy, Văn Phụng, Nhật Bằng...đều có ca từ rất trao chuốt, đầy ẩn dụ và thi vị (giờ hay nói là "đầy chất thơ").

AB được nghe lần đầu bài KỶ NIỆM của nhạc sĩ họ Phạm qua chương trình giới thiệu của Trần Dạ Từ trên radio Sài Gòn. Chương trình này, lúc đó chủ trương giới thiệu những ca khúc mới chưa được công bố, và nó giúp nhiều bài nổi tiếng ngay cả khi chưa được in như bài "Tình khúc số 1" của VTA. Có lần, chương trình này cũng giới thiệu bài "tôi đưa em sang sông" qua tiếng đàn của Đỗ Đình Phương.

Bài KỶ NIỆM, có ca từ rất bình dị, nhưng đầy cảm súc.

Cho tôi lại ngày nào Trăng lên bằng ngọn cau Me tôi ngồi khâu áo bên CÂY ĐÈN DẦU HAO.

Cha tôi ngồi xem báo Phố xá vắng hiu hiu Trong đêm mùa khô ráo tôi nghe tiếng còi tàu .

Cho tôi lại chiều hè, tôi đi giữa đường quê Hai bên là hương lúa, xa xa là ngọn tre

Thấp thoáng vài con nghé , Tiếng nước dưới chân đê Tôi mê trời mây tía không nghe mẹ gọi về .

Cho tôi lại nhà trường bao nhiêu là người quen Không ai thù ai oán Ai cũng bảo tôi ngoan .

Tôi yêu thầy tôi lắm Nhớ tiếng nói vang vang Tôi theo tà áo trắng cô em bạn cùng đường

Cho tôi lại một mùa mưa đêm buồn ngoại ô Ðêm đêm đèn trong ngõ soi sáng mảnh tim khô

Tôi mơ thành triệu phú cứu vớt gái bơ vơ Tôi mơ thành thi sĩ đem thơ dệt mộng hờ .

Cho tôi lại còn nhiều cho tôi lại tình yêu tôi không đòi khôn khéo, tôi không đòi bao nhiêu

Cho tôi lòng non yếu dễ khóc dễ tin theo Cho tôi thời niên thiếu cho tôi lại ngày đầu

Cho đi lại từ đầu chưa đi vội về sau xin đi từ thơ ấu đi vui và bên nhau

Trong tim thì sôi máu khóe mắt có trăng sao Bông hoa cài trên áo, trên môi một nguyện cầu

Cho đi lại từ đầu chưa đi vội về sau . Cho đi lại từ đầu chưa đi vội về sau

Điều đầu tiên chúng ta có thể nhận thấy là âm vận của bài, câu này nói câu kia theo vần như thơ. Đây có lẽ là đặc trưng của tiếng Việt, luôn chú trọng VẦN ĐIỆU.....Nhạc về sau này, bạch văn quá làm mất đi ý nghĩa đặc thù của tiếng Việt.

Ở đây, AB luôn thắc mắc về chữ NGỌN ĐÈN DẦU HAO. Trước đây, AB cũng nghĩ (cũng như một thành viên của vim, anh khiem_nguyen) là có lẽ do vần nên PD đã viết là DẦU HAO để ăn vần với các câu trước và sau.

Tuy nhiên, nếu đã quen với ca từ của các nhạc sĩ thời trước (tiền chiến?), AB cảm thấy cái gì đó không ổn.

Cũng chuyện tình cờ, AB chợt nhớ và đã lục trong các cuốn tự điển xưa như Tự điển Nôm pháp GENIBREL....TABERT...thì không thấy, nhưng trong cuốn ĐẠI NAM QUỐC ÂM TỰ VỊ của HUỲNH TỊNH CỦA thì có ghi trong mục từ HAO. (Tựa được viết là ...QUẤC ÂM)

Chúng ta có thể thấy, mục từ này ghi: DẦU HAO: Không đượm, thấp (thắp?) mà cạn

Vậy thì ĐƯỢM là gì?

Vậy là PD đã sử dụng DẦU HAO với nghĩa "đèn dầu cháy không sáng, tù mù", là một từ chắc là thông dụng thời đó. Nên nhớ HUỲNH TỊNH CỦA là người miền Nam.

Nói thật, làm quen để rồi làm việc với ngoại ngữ , rốt lại vẫn thấy tiếng Việt là thâm thuý và ....khó nhứt.

Đố các bạn dịch cho người ngoại quốc đọc để hiểu tựa bài "Tôi đưa em sang sông"....hay "...nắng chiều VƯƠNG mái tóc...."

Chúc bạn một ngày chủ nhựt trọn vẹn.

AB

post-63-138316743357_thumb.jpg

post-63-138316743364_thumb.jpg

Share this post


Link to post
Share on other sites

Anh AB,

Thật trùng hợp.. vừa mới nói về Trần Long Ẩn là nhạc sĩ theo thphuong là một trong những tác giả có lời chăm chút nhất trong các tác giả trong trào lưu "nhạc sĩ trẻ" sau 1975...

Một trong những khoảnh khắc dể chịu hiếm hoi cuối tuần là tìm mua 1 CD mới, bật nghe ngay trên đường chay xe về -- nếu thú vị thì có thể chay dài hơn để kéo dài thời gian nghe nhạc trên xe. Cảm xúc này có được khi ngồi trong xe của một cặp vợ chồng music fan hồi học bên Pháp, chạy dọc các cánh đồng nắng mùa hè miền Nam nước Pháp và nghe guitar (lúc đó chắc là cassette để trong xe, chưa phải CD).

CD Con đường có lá me bay cùa Quang Dũng mua sáng nay là thú vị, làm nhớ lại thời trẻ còn chưa rõ ràng về tương lai, và đang vẫn sống với những tư tưởng của thời Thép đã tôi thế đấy.. CD tập trung những bài hát của thời 'tình ca ngập ngừng' trong ngôn từ, nhưng là thời đáng nhớ với thphuong và cở tuổi như Khiem-nguyen, mà cùng tuổi đó bây giờ sẽ khó hình dung được.. Những giai điệu thật ra là khá hay và xúc động (hay là chỉ đặc biệt với nhừng người trong lứa tuổi của thphuong và có nghe và chơi cùng phối khí ca khúc thời đó..), những Rừng Chiều, Đi Qua Vùng Cỏ Non, Nơi Anh Gặp Em, Mùa Xuân Bên Cửa Sổ, Tạm Biệt Chim Én...

Nhận là có "gu" như mình chắc là ..hiếm .. nên không biết thphuong có nên làm một CD easy listening với những giai điệu này.. Nhưng mà nếu mà chơi offline cùng những "hợp âm nghịch" cho anh em nghe thì chắc là được, phải không anh AB?

Chủ Nhật vui vẻ,

Share this post


Link to post
Share on other sites

"Tôi mơ thành triệu phú cứu vớt gái bơ vơ"

Lúc nhỏ nghe Thái Thanh hát câu này mình cứ phân vân sao ông ta không viết là "Tôi mơ thành triệu phú cứu vớt kẻ bơ vơ" cho có vẻ rộng rãi hơn chăng?

Nhưng bài hát này đúng là tuyệt phẩm, nhiều khi nghe mình lại liên tưởng đến bài Ave Maria của Schubert.

Anh Phương nói đúng những Rừng Chiều, Đi Qua Vùng Cỏ Non, Nơi Anh Gặp Em, Mùa Xuân Bên Cửa Sổ, Tạm Biệt Chim Én...bao giờ nghe lại cũng thấy hay và bồi hồi nữa,, nó hay bằng kỷ niệm...

Nhớ lúc mười mấy tuổi đi làm thủy lợi tập thể, lúc ngồi đợi cơm chiều anh em vừa gõ chén, nồi vừa hát Tạm Biệt Chim Én.. lúc đó sắp Tết nhớ nhà muốn khóc.

Định sẽ soạn guitar bài này làm kỷ niệm mà mãi sau 20 năm mới thực hiện được...

Các bạn xem thử

Score & mp3 (minh họa thôi)

tbchimen.pdf

tbietce.mp3

Share this post


Link to post
Share on other sites

"Tôi mơ thành triệu phú cứu vớt gái bơ vơ"

Lúc nhỏ nghe Thái Thanh hát câu này mình cứ phân vân sao ông ta không viết là "Tôi mơ thành triệu phú cứu vớt kẻ bơ vơ" cho có vẻ rộng rãi hơn chăng?

Nhưng bài hát này đúng là tuyệt phẩm, nhiều khi nghe mình lại liên tưởng đến bài Ave Maria của Schubert.

Anh Phương nói đúng những Rừng Chiều, Đi Qua Vùng Cỏ Non, Nơi Anh Gặp Em, Mùa Xuân Bên Cửa Sổ, Tạm Biệt Chim Én...bao giờ nghe lại cũng thấy hay và bồi hồi nữa,, nó hay bằng kỷ niệm...

Nhớ lúc mười mấy tuổi đi làm thủy lợi tập thể, lúc ngồi đợi cơm chiều anh em vừa gõ chén, nồi vừa hát Tạm Biệt Chim Én.. lúc đó sắp Tết nhớ nhà muốn khóc.

Định sẽ soạn guitar bài này làm kỷ niệm mà mãi sau 20 năm mới thực hiện được...

Các bạn xem thử

Score

http://www.4shared.com/office/CGrpkz94/tbchimen.html

mp3 (minh họa thôi)

http://www.4shared.com/mp3/jMGC8Sq1/tbchimen.html

Trong bài, P.Duy có viết là .... "cô em bạn cùng trường..." mà...AB thích nhứt đoạn này:

Cho tôi lại còn nhiều cho tôi lại tình yêu tôi không đòi khôn khéo, tôi không đòi bao nhiêu

Cho tôi lòng non yếu dễ khóc dễ tin theo Cho tôi thời niên thiếu cho tôi lại ngày đầu

Cho đi lại từ đầu chưa đi vội về sau xin đi từ thơ ấu đi vui và bên nhau

Trong tim thì sôi máu khóe mắt có trăng sao Bông hoa cài trên áo, trên môi một nguyện cầu

Cho đi lại từ đầu chưa đi vội về sau . Cho đi lại từ đầu chưa đi vội về sau

AB

Share this post


Link to post
Share on other sites

Tình cờ xem được loạt hình về đất nước và con người Việt Nam trước năm 1975; nhìn những tấm hình các nam sinh với nụ cười hồn nhiên, tôi buột miệng hát ‘Cho tôi lại ngày nào’. Nghe được lời ‘than thở’ của tôi nên anh AB đã cố công tìm hiểu lời bài hát về ‘ngọn đèn dầu hao’ mà bấy lâu nay tôi cũng hiểu lờ mờ về nó. Cám ơn anh nhiều.

Cũng như bạn moiqua, thoạt đầu khi nghe câu ‘Tôi mơ thành triệu phú, cứu vớt gái bơ vơ’, tôi cũng thấy kỳ kỳ. Nhưng sau này, đọc hồi ký PD, tôi hiểu ra nhiều điều. Bài Kỷ niệm là bài hát PD viết về những kỷ niệm của chính mình hôi còn trai trẻ. Hồi đó, và cả những năm sau đó, trong phim ảnh, văn học… hình tượng ‘anh hùng cứu mỹ nhân’ được sử dụng khá nhiều. Những chàng trai trẻ ai mà không một lần mơ mình là anh hùng, triệu phú để cứu vớt gái (đẹp) bơ vơ nhỉ? :o

Có lẽ trái tim của chúng ta cũng không đủ lớn để có thể san sẻ cho mọi người, nên thay vì ‘cứu vớt KẺ bơ vơ’ thì thôi ưu tiên cho ‘GÁI bơ vơ vậy’! Tôi cũng đã mơ giấc mơ như vậy hoài ;) (nhưng đâu dám kể cho bà xã nghe).

Lại nghe thphuong kể lại cái thời ‘tình ca ngập ngừng’ vào những năm sau 1975 mà nhớ… Hồi đó, các nhạc sỹ vừa viết vừa lách để cho ra đời những đứa con tinh thần của mình. Nếu chúng ta có ‘nhạc đỏ’, ‘nhạc vàng’, thì những bài tình ca thời sau 75 được một số người đồng ý với nhau gọi chúng là ‘nhạc xanh’. Tiêu biểu cho những sáng tác đó là những bài hát của nhóm ‘Những người bạn’ (Trịnh Công Sơn, Từ Huy, Trần Long Ẩn, Nguyễn Ngọc Thiện….)

Trong đó nhạc sỹ Trần Long Ẩn sáng tác các bài hát được xem có nhiều ‘ẩn ý’ nhất. Chẳng hạn bài hát ‘Đi qua vùng cỏ non’ có câu ‘Đi qua vùng nhà em. Không còn em ở đó’. Sau này nhạc sỹ thố lộ rằng. hồi đó (sau năm 1975), những người bạn thân của ông đã vượt biên và cứ mỗi lần đi qua nhà một người bạn mà thấy cửa khóa im ỉm, thì lại thêm một người bạn ra đi.

Lại cũng vì câu ‘Những dòng sông đã lâu. Không ra được biển rộng’ mà ông cũng bị ‘soi’ dữ lắm.

Lại nhớ về một thời ‘yêu nhau trong lo âu’ (Dạ khúc cho tình nhân của Lê Uyên Phương) của bối cảnh Saigon trước 1975 mà trở về với dòng ‘nhạc vàng’.

Xin được trích lại những lời tâm sự qua email của người em trai tôi, nhân một lần chúng tôi bàn về lời bài hát của các ca khúc 'nhạc vàng' (những chữ in đậm là lời và tựa của những bài hát):

Nhớ lại những năm ấy, nghe nhạc sao hay quá. Dường như mọi thứ đều khác bây giờ. Nắng cũng khác, gió cũng khác, mưa cũng khác. Sài Gòn có “nắng vàng tươi đẹp đẽ” trải dài trên “con đường tình ta đi”, có “gió bay từ muôn phía, tới đây ngập hồn ta”, có những “cơn mưa phùn bay qua thành phố nhỏ” để rồi làm cho “đèn đêm dật dờ gục trên đường phố” hoặc những cơn “mưa âm thầm buổi chiều thổn thức”.

Share this post


Link to post
Share on other sites

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!

Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.

Sign In Now
Sign in to follow this  

×