Jump to content
Sign in to follow this  
baogiobiettuongtu

Danh Cầm Guitar Trần Văn Phú

Recommended Posts

DANH CẦM GUITAR TRẦN VĂN PHÚ: “CUỘC ĐỜI TÔI CÒN GÌ NỮA ĐÂU, BẦM DẬP, ĐAU KHỔ LẮM RỒI”

 

 

 

 

“Cô đừng viết về tôi làm gì. Cuộc đời tôi còn gì nữa đâu. Bầm dập, đau khổ lắm rồi”. Nói xong, ông vội đưa tay lên bóp trán. Hai thái dương giần giật. “Ông không sao chứ?”. Im lặng… Tôi lo lắng lặp lại câu hỏi. “Tôi không sao”. Ông ngước lên, đôi mắt hoe đỏ. Những giọt nước mắt chảy dài trên gò má đồi mồi của người được mệnh danh là “đệ nhất danh cầm” trong giới guitar flamenco thập niên 70 Trần Văn Phú.

23_danh128-450.jpg

Danh cầm Trần Văn Phú thời trẻ

 

 

Đã rất lâu rồi cha đẻ của cuốn Trémolo (Nghệ thuật reo dây) không còn chơi guitar nữa. Đến bây giờ ông cũng không nhớ nổi mình đã từ chối bao nhiêu show diễn. Mới rồi, Nhà văn hóa Phú Nhuận có nhã ý mời “đệ nhất danh cầm” độc tấu guitar trong chương trình giao lưu giữa các thế hệ nghệ sĩ guitar tên tuổi. Dù chỉ đánh một bản flamenco nhưng ông cũng nhất quyết khước từ.

Danh cầm nay đã 66 tuổi. Đôi bàn tay từng đánh thức những nốt nhạc làm xao xuyến hàng triệu trái tim giờ không còn phong độ như thời trai trẻ. Ông bảo dù đánh sai một nốt, cả bản nhạc tuyệt vời đã bị vẩn đục mất rồi. Khán giả bình thường nghe không nhận ra nhưng làm sao qua nổi đôi tai của người trong nghề, qua nổi tâm hồn nhạy cảm của nghệ sĩ. Lúc đó, Trần Văn Phú thấy thẹn với lòng, thẹn với flamenco. Lòng tự trọng của một người yêu cái đẹp muốn giữ điệu flamenco của mình trinh nguyên như thuở vàng son. “Thà một phút huy hoàng rồi vụt tắt…” để trong lòng khán giả sống mãi một Trần Văn Phú: chàng hoàng tử của những nốt flamenco thần diệu. Vì lẽ đó, gạt bỏ những xô bồ, toan tính danh vọng, ông lui về ẩn dật trong sự tiếc nuối của người đời.

 

Rượu say cùng guitar

Trần Văn Phú là một trong những thế hệ tiên phong đem dòng nhạc guitar flamenco vào Việt Nam. Ông là học trò xuất sắc của các giáo sư, nhạc sĩ: Đỗ Đình Phương, Trương Huệ Mẫn, Dương Thiệu Tước. Tuổi thơ Trần Văn Phú gắn liền với đất và người cố đô. Xứ Huế thơ mộng đã nuôi dưỡng cho tâm hồn cậu bé biết yêu và khát khao cái đẹp. Ngày ấy, anh họ Phú có cây đàn guitar dùng để đệm hát. Phú mê tít cây đàn. Bắt chước anh, cậu bé tập đánh. Thật không ngờ những nốt nhạc lộn xộn, vụng về của cậu bé kết hợp lại trở nên có hồn đến vậy. Anh họ xoa đầu Phú, trêu: “Không chừng sau này thằng Phú trở thành nghệ sĩ”.

 

Quả như lời anh nói, năm 1969, Phú tốt nghiệp thủ khoa Trường Quốc gia Âm nhạc Huế, Khoa Guitar. Tạm biệt quê hương, Trần Văn Phú vào Sài Gòn lập nghiệp. Anh bắt đầu đi biểu diễn ở các tụ điểm, nhà văn hóa, trường đại học. Những buổi biểu diễn của Trần Văn Phú luôn thu hút đông đảo khán giả. Ngày đó, chương trình độc tấu guitar rất khác với các chương trình văn nghệ cùng thời. Khán giả đến xem luôn trật tự và yên ắng đến giây phút cuối. Không gian, thời gian và con người khi ấy đều dành cho những nốt nhạc quyến rũ. Người nghệ sĩ mời gọi khán giả cùng phiêu bồng với mình trong dòng âm thanh tuyệt vời trên cung đàn.

 

Khi ôm guitar, lướt ngón trên dây, Trần Văn Phú trở thành con người của âm nhạc. Phút chốc, anh là chàng hoàng tử đến và đánh thức những nốt nhạc đang ngủ yên, đánh thức từng cung bậc cảm xúc của người nghe bằng nụ hôn của tâm hồn đa cảm. Nhìn Trần Văn Phú chơi đàn, người ta thấy anh hay nhắm mắt, say sưa thả ngón trên dây. Tôi rất thích một câu nói của ai đó, đại ý rằng: những gì đẹp đẽ nhất không thể nhìn thấy bằng mắt mà phải nhắm mắt lại để tâm hồn cảm nhận. Những dạo khúc lãng mạn, trữ tình của các nhà soạn nhạc Nam Mỹ: Galas, F.Sor, F.Tarrega… qua ngón đàn của Trần Văn Phú chạm vào cõi lòng người nghe.

 

Buổi biểu diễn độc tấu của anh luôn hài hòa giữa dòng nhạc guitar classic trữ tình và khúc flamenco cháy bỏng, hoang dã pha chút u uẩn đậm chất dân gian Tây Ban Nha. Trần Văn Phú si mê flamenco như si mê một cô gái. Si mê rồi tìm cách chinh phục “nàng”. Anh đọc sách, giáo trình, tìm tòi đĩa của những soạn giả nổi tiếng rồi tự học. Flamenco rất khó chơi, đòi hỏi nghệ sĩ phải tập luyện công phu và đam mê mãnh liệt.

 

Trong giới guitar bấy giờ, người chơi dòng nhạc này rất ít ỏi. Trong đó, Trần Văn Phú là danh cầm có ngón đàn điêu luyện nhất, trở thành một trong những bậc thầy của flamenco guitar đầu thập niên 70. Không chỉ biểu diễn, ông còn sáng tác các tấu khúc theo nhạc điệu Malaguena, Soleares… cho guitar flamenco như: Alegrias, Granadinas, Danza Oriental; chuyển soạn một số tác phẩm Việt Nam cho guitar classic: Tuổi đá buồn (Trịnh Công Sơn), Nghìn trùng xa cách (Phạm Duy), Cửu khúc (dân ca quan họ Bắc Ninh)... Đỉnh cao của “đệ nhất danh cầm” chính là sự ra đời của cuốn Trémolo (Nghệ thuật reo dây - Tây ban cầm độc tấu) vào năm 1972. Đây là kỹ thuật rất khó, hiếm người chơi và soạn được.

 

Trần Văn Phú cho biết cuốn sách được hoàn thành trong vòng 3 tháng, bán cho nhà sách Khai Trí với nhuận bút tương đương 6 cây vàng. Một thời gian ngắn, 1 vạn quyển bán hết sạch. Đây là cuốn sách gối đầu giường của người chơi guitar chuyên nghiệp, trong số đó có “hoàng tử guitar” Dương Kim Dũng.

Mê guitar, Trần Văn Phú cũng mê rượu. Đến nhạc sĩ Dương Kim Dũng cũng phải kêu: “Ảnh uống rượu dữ lắm”. Trần Văn Phú cười, bảo mình mắc tật ham vui. Bạn bè toàn văn nhân, nghệ sĩ, gọi một tiếng là vác guitar đi liền. Hồi ấy, ông uống nhiều, nhưng chỉ say ngà ngà để còn tỉnh táo dạy học trò.

 

“Thầy bói nói đời tôi sẽ cô độc”

- Một dạo, người ta tưởng tôi đã đi Mỹ vì không nghe tin tức gì. Vậy nên lâu lâu đi tiệc, hễ ai nhận ra tôi thì coi như xong. Mọi người từ ngạc nhiên rồi xúm lại hỏi thăm, mời rượu, xin chữ ký… đến nỗi về nhà bụng tôi vẫn đói meo vì đã ăn được gì đâu.

Ẩn dật, ông vẫn uống rượu mỗi khi buồn. Cây guitar nằm im một góc. Ngón đàn quyến rũ năm nào không còn ngân lên nữa. Nhìn lại cuộc đời mình, người nghệ sĩ ngồi đối diện tôi khi khóc, khi cười. Khuôn mặt ông rúm ró, đớn đau trong men rượu. Bao ẩn ức của cuộc sống riêng tư khiến ông như con nhím xù lông trước dư luận. Nhiều nhà báo muốn gặp gỡ tìm hiểu về guitar, ông đều sẵn lòng. Nhưng muốn viết về đời tư thì ông nằng nặc không chịu. Có lẽ ám ảnh từ bài báo cách đây không lâu mà theo Trần Văn Phú là viết không đúng sự thật, bôi bác đời tư của ông khiến ông dè chừng, cảnh báo tôi như thế. Tôi hứa với ông, tôi sẽ viết với lòng tôn trọng và thiện chí của mình. Ông lặng lẽ gật đầu.

 

Buông đàn năm 1985, dành dụm ít vốn, ông mở tiệm vàng gần ngã tư An Sương. Vợ ông chuyên cho vay ăn lời, cái việc mà ông cho là thất đức. Khuyên răn mãi nhưng bà không nghe. Trong ông, phấp phỏng những mối lo. Rồi số nợ gần 700 triệu đồng đổ ập xuống người nghệ sĩ tài hoa ấy. Người ta giật nợ, số tiền quá lớn vào thời điểm năm 1995 buộc Trần Văn Phú phải bán tiệm vàng, nhà cửa để cứu vợ mình khỏi vòng tù tội. Sóng gió vừa lắng, người đàn bà ấy nỡ phụ bạc chạy theo người đàn ông khác. Hôn nhân đổ vỡ. Ông trắng tay, chua xót, đau đớn ê chề.

Giận thế nhân bạc bẽo, ông dìm đời mình ngất ngư trong men rượu. Trần Văn Phú uống rượu như nước, ngày nào cũng uống. Uống từ 7 giờ sáng đến tối mịt. Ai kêu đi nhậu ông cũng đi. Bốn năm trời là kẻ nát rượu. Uống rồi quên, tỉnh lại khóc, khóc lại cầm chai rượu mà dốc ừng ực để tìm quên. “Tôi muốn uống đến chết, chết quách đi cho rảnh nợ, sao trời không cho?” – lúc tỉnh, ông lại gào lên như thế.

 

Bạn bè vực ông dậy. Thuê tạm căn nhà trọ, ông gắng gượng đi dạy. 17 năm từ giã guitar nhưng kiến thức cũ vẫn nhớ để truyền đạt cho học trò. Ai ngạc nhiên thì ông cười hiền: “Có lẽ âm nhạc nó ngấm vào máu tôi rồi. Đụng đến là nó bung ra”. Thương ông đi dạy bằng xe buýt vất vả, học trò tặng ông chiếc xe máy. Bây giờ, ngày ngày ông chạy xe từ Nhà Bè lên nội thành, dạy guitar tại nhà cho bọn trẻ. Guitar trở về với ông, là cần câu cơm để ông sống qua ngày. Ngôi nhà cấp 4 hiện nay cũng là nhờ những người bạn: Cường Luthier, nhạc sĩ Trần Hoài Phương, nhạc sĩ Võ Tá Hân, Dương Kim Dũng… gom góp kẻ ít người nhiều. Nhà đang xây dang dở lại sắp giải tỏa do quy hoạch. Ông không biết đi đâu, về đâu? Kết hôn với người phụ nữ thua mình 2 giáp, nhưng hạnh phúc với ông sao quá mong manh…Hai đứa con trai ông hết lòng yêu thương lần lượt qua đời càng làm vết thương trong tâm hồn thêm sâu hoắm.

 

Gặp Trần Văn Phú, người ta không tin danh cầm từng mê hoặc con tim bằng ngón đàn quyến rũ lại có một cuộc đời sóng gió, đầy bất hạnh như thế. Ai bảo đời ông lận đận là do flamenco, ông giận người đó lắm. Bởi như ông nói thì đời mình do biến cố, không liên quan đến flamenco.

Ông đau xót chiêm nghiệm: “Theo Phật giáo thì hình như đời tôi vướng phải nghiệp chướng. Một lần, tôi coi bói thầy phán: “Cuộc đời con rất cô độc, cô độc đến cuối đời”. Nghe vậy, tôi sửng sốt. Nhưng có điều gì đó khiến tôi không thể không tin lời thầy”.

 

Có lẽ ông cô độc ngay từ đỉnh cao đời mình. Trong các chương trình độc tấu guitar, ông thường chơi một mình 15 bản nhạc xuyên suốt đêm diễn chứ không bao giờ biểu diễn cùng nghệ sĩ khác. Bây giờ, ông vẫn ham vui, vẫn sẵn sàng ngồi nhậu cùng bạn bè khi rảnh. Vẫn cười nói, bông đùa huyên thuyên, nhưng tuyệt nhiên không chơi guitar cho ai nghe nữa. Cuộc vui tàn chỉ còn lại ông với chính mình. Mấy ai hiểu được nỗi cô đơn và ẩn ức của người nghệ sĩ. Say với men nồng, đôi khi một mình ông trong đêm ôm đàn thả ngón trên dây, nghe lòng mình bần bật khóc…

Gạt bỏ những hỉ, nộ, ái, ố ở đời, người nghệ sĩ tài hoa một thuở vẫn độc hành trên con đường vạn dặm. Trong men say, Trần Văn Phú tặng tôi bản Alegrias, bản flamenco làm nên tên tuổi ông. Điệu nhạc rộn ràng, tươi vui nhảy múa trong căn nhà cấp 4 xập xệ chưa kịp quét vôi, sơn tường. Ông bảo, có lẽ đây là bản flamenco cuối ông chơi cho người khác nghe. Mai này, ông trở về cố hương, vĩnh biệt Sài Gòn với bao u uẩn khuất lấp.

 

Quỳnh Nga

 

http://www.nguoibanduong.net/index.php?nv=News&at=article&sid=6550

Share this post


Link to post
Share on other sites

Đôi khi trải qua qúa nhiều đau khổ người ta mới nhận ra danh vọng & tiền tài cũng chỉ là phù du . Cũng lúc khi hoạn nạn mình mới nhận ra những tấm chân tình từ những đồng nghiệp không ngại ngùng để vực mình dậy

Trần Hoài Phương, Dương Kim Dũng, Võ Tá Hân, Cường Luthier không chỉ tài hoa trong nghệ thuật, nhưng tấm lòng của họ đối với đồng nghiệp cũng đầy ắp tình cảm như họ luôn dành cho Guitar

Riêng Trần Hoài Phương, Anh đã âm thầm làm biết bao nhiêu điều trong lĩnh vực phát triển và động viên phong trào Guitar trong suốt 7 năm qua . Chắc có lẽ qúa ít người biết điều này

Cám ơn phương nhiều nhé !

Share this post


Link to post
Share on other sites

Cám ơn anh baogiobiettuongtu, tuy cũng không có gì quá để được lời khen tặng của anh đâu. Thật ra hôm có bữa rượu trò chuyện với anh Phú cùng Cường Luthier, Trí Đoàn và vài người bạn đàn (hay là trước đó) thì anh Phú có nói không đồng ý để phóng viên đưa bài như vậy. Nhưng cũng đúng là thường không kiểm soát được phóng viên ‘vì họ làm nhiệm vụ’.. Nhưng anh Phú về lại Huế chắc là bước chuyển hay.. Mong có dịp gần gặp lại anh (tình cờ hình như cũng đang sắp có … cớ đi thăm Huế J).

thphuong

Share this post


Link to post
Share on other sites

Anh Phương thân mến !

Mình đọc cái câu trong bài viết ở trên :"Đời tôi còn gì nữa đâu ..." làm mình băn khoăn với câu hỏi tại sao lại "không còn gì" ? Chẳng qua là không có ai đó khuyến khích động viên, hoặc có thể lớn tuổi nên thấy con đường hơi mập mờ trước mắt ?

Mình biết ns Trần Văn Phú có khoảng 10 bài transcripts từ dễ đến khó, từ nhạc Việt đến nhạc Flamenco ... Anh Phương thấy cái vấn đề thu gom lại những bản nhạc đó để in ấn thành tập sách và phát hành rộng rãi thì có bị vướng mắc hoặc co; khả thi không anh Phương ?

Mình hỏi anh Phương là vì sự quan hệ khá rộng rãi của Phương & các đường đi nước bước thì Phương cũng đã từng trải qua

Mến chào!

BGBTT

Share this post


Link to post
Share on other sites

Chú Phú hiện giờ vẫn dạy guitar đó mà ! Mà phải nói chú Phú dạy sao không biết chứ dạy một người chưa biết gì mà sau 6 tháng đã thấy tremolo gần như là qua mặt được những đôi tai của người thường rồi .

Share this post


Link to post
Share on other sites

Anh Phương thân mến !

Mình đọc cái câu trong bài viết ở trên :"Đời tôi còn gì nữa đâu ..." làm mình băn khoăn với câu hỏi tại sao lại "không còn gì" ? Chẳng qua là không có ai đó khuyến khích động viên, hoặc có thể lớn tuổi nên thấy con đường hơi mập mờ trước mắt ?

Mình biết ns Trần Văn Phú có khoảng 10 bài transcripts từ dễ đến khó, từ nhạc Việt đến nhạc Flamenco ... Anh Phương thấy cái vấn đề thu gom lại những bản nhạc đó để in ấn thành tập sách và phát hành rộng rãi thì có bị vướng mắc hoặc co; khả thi không anh Phương ?

Mình hỏi anh Phương là vì sự quan hệ khá rộng rãi của Phương & các đường đi nước bước thì Phương cũng đã từng trải qua

Mến chào!

BGBTT

Anh Baogiobiettuongtu,

Như thphuong có nói qua, câu chữ có khi (và khả năng là đúng ở đây) do phóng viên “đặt vào nhân vật”!! Ít ra nếu quả người trong cuộc có nói “cô viết làm gì” thì phóng viên đã không nên “giật tít” như vậy cho dù nếu có lòng với người trong cuộc. Có lẽ ta không cần quá quan tâm đến câu chữ. Anh Phú ở Saigon có bn bè anh em quan tâm, như anh Bùi Thế Dũng thầy của Trí Đoàn, anh AB, anh Lê Công Hậu, anh Trương Công Ánh (phóng viên ảnh nhà nghề - guitarist amateur thứ “độc” J), .. ngoài những anh em có nêu tại bài báo. Còn nhớ khi đến mừng nhà anh Phú thì thphuong có “đặt hàng” anh 15 phút và cam kết anh em sẽ ủng hộ để thành một chương trình đặc biệt tại Phú Nhuận,, nhưng tiếc là đã không thực hiện được. Giờ anh thì trở về Huế, quê hương của mình, mong những ngày nhẹ nhàng… Anh em cũng có một buổi tạm chia tay đầy ý nghĩa..

Vâng, sẽ là ý hay để ủng hộ anh Phú xuất bản các bài soạn của anh – tại sao không nhỉ? Chi phí in, phát hành có lẽ không là vấn đề lớn ngày nay. Chỉ có một vấn đề của “thế giới phẳng” thì chúng ta nên phải quan tâm – copyright, và ngày nay có thể giải quyết (tại VN) khá thoải mái so với trong một vài năm trước (thời điểm thphuong ra CD Góp Lá Mùa Xuân chẳng hạn). Nói ngắn gọn, nếu tác phẩm phát hành chính thức có yếu tố tác giả/người soạn khác thì yếu tố bản quyền cần được đặt ra và Hiệp hội tác quyền tại Việt nam sẽ là người đại diện làm việc này (thu phí – giá cả hiện chấp nhận được và xác nhận). Chúng ta sẽ không vướng bận về vấn đề này nếu có ai sau đó đặt câu hỏi về copyright. Và, không cần phải nói thêm, bài soạn/tác phẩm của người xuất bản phải .. đúng là có dấu ấn của người đứng tên. Đơn giản hay không đơn giản? thử nghĩ xem nếu ta có một vài ghi ngón (fingering) hay một vài nốt thêm vào một nguyên tác (hay bài soạn đã có trước) của J.S.Bach thì ta nghĩ xem …có nên ghi nhận mình là “người soạn” phiên bản mình chơi không ... J. Tạm không bàn thêm về bài flamenco khi mà thường ai chơi cũng phải có “dấu ấn” của mình. Và, như vậy ta có nên/phải để tên người soạn trước không – với khả năng gần như 100% sẽ có bản quyền vì nhạc sĩ flamenco chắc là mất trong vòng… 50 năm trở lại đây…J.

Vài ý, cùng anh em và nhất là anh Baogiobiettuongtu.

thphuong

Share this post


Link to post
Share on other sites

Create an account or sign in to comment

You need to be a member in order to leave a comment

Create an account

Sign up for a new account in our community. It's easy!

Register a new account

Sign in

Already have an account? Sign in here.

Sign In Now
Sign in to follow this  

×